Kerabat Semekar Cintaku "Warga Berilmu"

May 1, 2014

Hubungan Diplomatik di Zaman Nabi Muhammad dan Khulafa al Rasyidin


Soalan: Huraikan perkembangan hubungan diplomatik yang dijalankan semasa zaman Nabi Muhammad s.a.w. dan Khulafa al Rasyidin

            Kesan terbesar peristiwa hijrah ke Madinah ialah terbentuknya sebuah negara Islam Madinah. Nabi Muhammad s.a.w. berusaha menjalin hubungan dengan negara luar melalui penghantaran utusan diplomatik dan dakwah. Usaha baginda ini telah diteruskan pada zaman Khulafa al Rasyidin.

            Hubungan diplomatik sebenarnya bermula semenjak Nabi Muhammad s.a.w. masih berada di Makkah. Baginda pernah mengarahkan umat Islam berhijrah ke Habsyah kerana mendapati Raja Najasyi seorang pemerintah yang adil. Jaafar bin Abi Talib telah dihantar mengetuai utusan dan ternyata mereka dilindungi oleh Raja Najasyi daripada ancaman orang Quraisy.

            Di Madinah, baginda telah menjadi pemimpin tertinggi negara Islam. Utusan-utusan dihantar di dalam dan luar Semenanjung Tanah Arab sekaligus menyebarkan agama Islam. Baginda juga mengirim utusan ke Bahrain, Yaman, Oman, Ghassan, Byzantine dan Mesir. Surat diutus kepada ketua-ketua negara asing yang pro Islam atau anti Islam menyeru mereka memeluk Islam.

            Para utusan ini telah dilayan dengan baik oleh ketua-ketua negara. Hal ini membuktikan utusan yang dihantar berdiplomasi secara halus dan berkesan. Baginda juga ingin menunjukkan bahawa orang Islam ketika itu sudah mempunyai kedudukan kukuh serta dihormati.

            Kemuncak hubungan diplomatik dapat dilihat pada tahun 9 Hijrah apabila Nabi Muhammad s.a.w. berjaya membuka semula kota Makkah.Tahun ini digelat Tahun Perutusan kerana ramai suku Arab menghantar utusan untuk memeluk Islam atau menyatakan taat setia mereka kepada Islam.

            Dasar diplomatik ini telah diteruskan pada zaman Khulafa al Rasyidin. Melalui dasar ini, ramai bukan Islam telah memeluk Islam, sanggup membayar jizyah. Namun, terdapat juga negara yang mengamalkan anti Islam seperti Byzantine sehingga memaksa Islam menggunakan senjata bagi mempertahankan kedaulatannya. Sebagai contoh, Khalifah Umar al Khattab menjalin hubungan damai dengan Baitulmaqdis setelah penduduk Baitulmaqdis bimbangkan gereja agung mereka akan dimusnahkan orang Islam.

            Hubungan diplomatik amat perlu bagi sesebuah kerajaan kerana secara tidak langsung rakan diplomatik akan mengiktiraf negara yang baru dibentuk. Malah sumber pendapatan kian meningkat melalui pembayaran zakat, jizyah dan ghanimah.

 

Kerajaan Khulafa al-Rasyidin vs Kerajaan Turki Uthmaniyah

Soalan: Jelaskan perbezaan kerajaan pusat dengan kerajaan wilayah yang diamalkan kerajaan Khulafa al Rasyiddin dan kerajaan Turki Uthmaniyah.

            Selepas pemerintahan Nabi Muhammad s.a.w. umat Islam diperintah oleh para khalifah yang digelar Khulafa al Rasyidin. Khalifah-khalifah ini meneruskan dasar pemerintahan dan pentadbiran baginda dan melaksanakan beberapa pembaharuan. Misalnya, pemerintahan dibahagi kepada kerajaan pusat dan kerajaan wilayah. Penggubalan dasar-dasar pada peringkat wilayah adalah selari dengan dasar peringkat pusat dan  diamalkan sehingga zaman kerajaan Uthmaniyah. 

                Kerajaan Khulafa al Rasyidin terbentuk secara rasmi pada 632M setelah Khalifah Abu Bakar al Siddiq dipilih oleh umat Islam sebagai khalifah pertama. Kerajaan Turki Uthmaniyah pula diasaskan Uthman bin Ertughrul Sulaiman Shah pada 1280M. Pentadbiran kerajaan pusat mendominasikan kuasa pemerintahan dan pentadbiran manakala kerajaan wilayah miliki kuasa autonomi yang terbatas.

                Pada zaman Khulafa al Rasyidin, pentadbiran pusat berpusat di kota Madinah manakala untuk kerajaan Turki Uthmaniyah berpusat di Istanbul. Antara kerajaan wilayah zaman Khulafa al Rasyidin ialah Makkah, Baghdad dan Damsyik manakala kerajaan wilayah zaman Turki Uthmaniyah ialah Madinah, Makkah, Baghdad, Damsyik, Andalus dan Mamluk.

                Kuasa tertinggi kerajaan pusat zaman Khulafa al Rasyidin ialah khalifah manakala ‘Amir’ mengetuai kerajaan wilayah. Khalifah dipilih melalui syura dan mereka memerintah berdasarkan hukum syariah berpandukan al Quran dan Sunnah. Pada zaman kerajaan Turki Uthmaniyah, kuasa tertinggi kerajaan pusat dipegang oleh Sultan manakala Gabenor atau Wazir mengetuai kerajaan wilayah. Sultan dipilih secara warisan manakala Gabenor wilayah dilantik oleh Sultan tanpa berdasarkan keturunan. Seperti khalifah, sultan memerintah berlandaskan syariah Islam  manakala Gabenor memerintah berasaskan panduan yang ditentukan oleh sultan.

             Bagi kedua-dua kerajaan ini, kerajaan pusat bertanggungjawab dalam segala aspek pentadbiran termasuk pentadbiran wilayah. Kerajaan pusat akan membantu perbelanjaan kerajaan wilayah dan sebagai balasannya, kerajaan wilayah akan memberi pelbagai bentuk bantuan yang diperlukan kerajaan pusat. Misalnya, urusan berkaitan cukai dan bekalan tentera semasa peperangan.

             Kerajaan pusat akan memberi arahan kepada kerajaan wilayah seperti pembayaran cukai serta bantuan ketenteraan. Kerajaan wilayah tidak boleh bertindak sendirian tetapi harus mematuhi segala arahan kerajaan pusat. Khalifah dan Sultan berkuasa melantik dan memecat  Amir dan Gabenor/Wazir. Khalifah dan Sultan akan memerintah sehingga meninggal dunia.

            Aspek ekonomi, politik dan sosial diuruskan oleh kerajaan pusat. Walau bagaimanapun, kerajaan wilayah yang merupakan bandar-bandar kecil perlu berganding bahu dengan kerajaan pusat demi menjamin keamanan, kemajuan dan keharmonian rakyat serta negara.

          Kesimpulannya, kerajaan pusat dan kerajaan wilayah mempunyai perbezaan dari pelbagai aspek. Namun kedua-dua bentuk kerajaan ini perlu saling bekerjasama bagi memastikan pemerintahan dan pentadbiran negara berjalan dengan lancar dan selamat.